Een bijdrage van Esmeralda Zee, ‘ vriend’ van het TRC. Zij verblijft een aantal weken in Nepal. Hier volgt haar eerste verslag.
Vlak voordat we uit Nederland vertrokken kreeg ik van Gillian Vogelsang, directeur TRC, het verzoek om wat achtergrondinformatie te verzamelen over borduurwerk in Nepal. Dus toen wij in de Nepalese hoofdstad Kathmandu aankwamen keek ik met ‘borduur-ogen’ om mij heen. Op de eerste dag gingen wij naar de beroemde Swayanbunath tempel. Onderweg liepen we langs een smal pad, waar allemaal kleine, overdekte marktkraampjes stonden, die allerlei kettingen, sieraden, beeldjes en toeristensnuisterijen verkochten. Tot mijn grote verrassing, en kijkend met mijn ‘borduurogen’, was er ook een kraampje waar een 63- jarige man, Ram Chandra geheten, op een borduurraam aan het borduren was. Het bleek een speciale Indiase borduurtechniek te zijn, waarbij je met een speciale naald kleine lusjes vlak naast elkaar door de dunne, katoenen stof heen duwt. Die lusjes worden dan later met een scherpe platte schaar tegelijk afgeknipt, zodat er een soort fluweelachtig effect ontstaat. Door ook nog de lengte van de afgeknipte lusjes te variëren ontstaat er een reliëf. De afbeeldingen bestonden uit religieuze onderwerpen, zoals de god van de wijsheid, Ganesha met een olifantenhoofd en de zoon van Vishnu.
Ram Chandra had de techniek indertijd van zijn vader geleerd en nu hij met pensioen was vond het het een goede tijdsbesteding. Hij verkocht ook papieren patronen, losse speciale borduurnaalden, losse gekleurde kluwen zijde en grote houten, ronde borduurramen. Zijn zoon had er geen belangstelling voor en verdiende op een voor hem gemakkelijker manier geld, namelijk in de meubelhandel. Ik maakte een aantal foto’s en video-opnames, kocht zijn eigen borduurraam met een onafgemaakt patroon van een pauw (lang leven), een aantal borduurnaalden, patronen en kluwen zijde, een Ganesha- én pauwen-afbeelding en prijsde mijzelf buitengewoon gelukkig dat ik al de eerste dag zoveel succes geboekt had in het onderzoek. Toen ik na het weekeinde terugkwam om hem nog wat te vragen, had hij intussen al zijn borduurramen en veel kluwen van zijde en patronen verkocht en was bezig de aan mij verkochte Ganesha-afbeelding opnieuw te borduren…….. Dus er bleek hier nog belangstelling voor te zijn!
Toen we twee dagen later de enorme Bodanath stoepa bezochten, in het oosten van Kathmandu, zag ik in een van de talloze toeristenwinkeltjes die rondom de stoepa staan, machinaal geborduurde artikelen, zoals beursjes, tasjes, tot en met grote reistassen toe, geborduurd op synthetisch suède. Deze Kashmir-achtige techniek, bestaande uit patronen in fijne kettingsteek, wordt door mannen op een trapmachine geborduurd in een dorpje vlakbij Kirtipur, twee uur met de auto ten oosten van Kathmandu. Helaas wilde men mij niet de naam van het dorpje vertellen, waarschijnlijk bang dat ik zakelijke exportbedoelingen had…..
In Thamel, dé toeristenwijk van Kathmandu, bestaande uit smalle straatjes met aaneengeregen winkeltjes voor toeristen, reisbureautjes, exportbedrijfjes, hotelletjes en eethuisjes, ontdekte ik nog kledingwinkels die in kettingsteek, machinaal- én handgeborduurde sjaals, jurken en jasjes verkochten, geïmporteerd uit de Indiase provincie Kashmir, in felle kleuren en met grote bloemmotieven. De kwaliteit verschilde enorm. Sommige jurken waren karig geborduurd en andere overdadig. Helaas waren de jurken vaak kuit- tot enkellang. De prijzen van de jasjurken varieerden van 80 tot 800 euro, afhankelijk van stofkwaliteit en fijnheid, en de kwaliteit van het borduursel.
Esmeralda Zee, 16 december 2016
